Łysienie – metody diagnostyczne i sposoby oceny stanu skóry głowy

Zmiana wyglądu włosów może wpływać na codzienne nawyki, w szczególności gdy dotychczasowa fryzura zaczyna układać się całkiem inaczej niż uprzednio. W pewnych sytuacjach kłopotem jest utrata objętości u nasady, innym razem większa widoczność skóry w okolicy przedziałka lub skroni. Przyczyną nie za każdym razem jest ten sam proces, dlatego wypadanie włosów warto rozpatrywać z uwzględnieniem wieku, stanu zdrowia, pielęgnacji i przekształceń zachodzących w ostatnim czasie.

Włosy przechodzą naturalne fazy wzrostu, a część z nich codziennie kończy swój cykl. Niepokój może pojawić się wtedy, gdy ich ilość wyraźnie się zwiększa, gęstość stopniowo maleje lub ukazują się obszary pozbawione owłosienia. Warto zwrócić uwagę na okoliczności poprzedzające wystąpienie kłopotu. Przebyta infekcja, zabieg chirurgiczny, silny stres, szybka utrata masy ciała czy zmiana sposobu odżywiania mogą posiadać znaczenie, choćby nie zawsze są bezpośrednią przyczyną obserwowanych zmian. Reakcja organizmu może pojawić się z opóźnieniem, dlatego wydarzenia sprzed kilku tygodni albo miesięcy również mogą być istotne. Pojedyncza obserwacja nie wystarcza do określenia źródła kłopotu, a liczba włosów pozostających na szczotce zależy w głównej mierze od częstotliwości mycia i czesania.

Nie prawie każde przerzedzenie znaczy wytrzymałe łysienie. W części przypadków dochodzi do okresowego zwiększenia liczby wypadających włosów, w innych proces postępuje powoli i obejmuje dokładnie sprecyzowane obszary głowy. Istotną rolę odgrywają predyspozycje rodzinne, zmiany hormonalne, niektóre choroby oraz stan mieszków włosowych. Obraz problemu może być różny: u jednej osoby redukuje się gęstość na czubku głowy, u innej stopniowo cofa się linia włosów, a czasami ukazują się wyraźnie odgraniczone miejsca bez owłosienia. Znaczenie mają także cechy samych pasm. Włosy cienkie, kruche i łamliwe mogą sprawiać wrażenie rzadszych, nawet jeżeli zasadniczym kłopotem jest uszkodzenie ich długości, a nie zwiększone wypadanie z mieszków. Do takich uszkodzeń przyczyniają się między innymi częste rozjaśnianie, wysoka temperatura podczas stylizacji oraz mocne naciąganie włosów przy upinaniu. Osobnej uwagi wymagają zmiany skórne. Uporczywy świąd, zaczerwienienie, łuszczenie albo ból mogą wskazywać na problem, którego nie da się oszacować tylko na bazie wyglądu fryzury. W takich przypadkach ważne jest zobowiązanie, czy objawy dotyczą samej skóry, łodyg włosów, czy również mieszków, ponieważ od tego zależy dalszy kierunek postępowania.

W ocenie stanu włosów można wykorzystać wywiad a także badanie skóry głowy w powiększeniu. Trycholog analizuje w głównej mierze rozmieszczenie przerzedzeń, wygląd łodyg i stan skóry, a w ramach swoich umiejętności może wytworzyć trychoskopię. Badanie pozwala dostrzec najmniejsze elementy niewidoczne gołym okiem, lecz nie rozstrzyga samemu o każdej możliwej przyczynie utraty owłosienia. W trakcie rozmowy znaczenie mają informacje o czasie trwania kłopotu, wykorzystywanych lekach, przebytych chorobach, zmianach masy ciała a także podobnych przypadkach w rodzinie. Warto również wspomnieć o zmianach w diecie i zabiegach wykonywanych na włosach. Jeżeli objawy mogą wskazywać na chorobę skóry, zaburzenia hormonalne albo niedobory, potrzebna jest odpowiednia diagnostyka lekarska. Lekarz decyduje, czy konieczne są badania krwi, oznaczenie wybranych hormonów albo ocena poziomu określonych składników odżywczych. Nie ma jednego zestawu badań właściwego dla wszystkich osób, ponieważ zakres diagnostyki zależy od objawów i zebranych informacji. Nagła utrata włosów, bardzo szybko powiększające się ogniska bez owłosienia lub zmiany połączone z bólem i stanem zapalnym wymagają pilnej oceny medycznej. Samodzielne stosowanie kolejnych kosmetyków może w takich przypadkach odwracać uwagę od przyczyny, której uwarunkowanie ma zasadnicze znaczenie dla dalszego postępowania.

Na kondycję włosów wpływają również codzienne wybory powiązane z odżywianiem, pielęgnacją i sposobem stylizacji. Długotrwałe stosowanie restrykcyjnej diety może prowadzić do niedostatecznej podaży energii, białka a także niektórych witamin i minerałów. Zmiany w cyklu wzrostu włosów mogą pojawić się również wtedy, gdy masa ciała zmniejsza się szybko lub organizm przechodzi okres dużego obciążenia. Nie oznacza to jednak, że właściwie każdy przypadek wymaga suplementacji. Przyjmowanie preparatów bez rozpoznania potrzeb może być nieuzasadnione, a nadmiar niektórych składników też może negatywnie wpływać na zdrowie. Bardzo podobnie powinno się rozróżniać pielęgnację poprawiającą wygląd pasm od działań dotyczących przyczyny ich utraty. Delikatniejsze czesanie i ograniczenie zabiegów uszkadzających włosy mogą zmniejszać ich łamliwość, niemniej jednak nie usuwają wszystkich przyczyn przerzedzenia. Tracenie włosów może posiadać przebieg przejściowy, przewlekły lub postępujący, a ocena przekształceń wymaga niekiedy obserwacji prowadzonej przez dłuższy czas. Przydatne bywa zapisywanie momentów nasilenia problemu i wykonywanie fotografii w podobnym oświetleniu, z zachowaniem tego samego kąta a także ułożenia włosów. Dzięki temu można dokładniej porównać gęstość fryzury w różnych okresach. Takie materiały nie zastępują badania, ale ułatwiają opisanie przebiegu przekształceń i uwzględnienie czynników, które mogły mieć znaczenie dla ich wystąpienia.

Zobacz więcej: wypadanie włosów.